Doczekaliśmy się nowelizacji unijnych wymagań dotyczących zabawek – dyrektywa 2009/48/WE TOYS zostaje zastąpiona przez rozporządzenie (UE) 2025/2509 TOYSR, a przewidziany okres przejściowy będzie trwał aż do 1 sierpnia 2030 r., przy czym część wymagań obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. -tj. Rozdziała VII Notyfikacja jednostek oceniających zgodność oraz Rozdział IX przekazania uprawnień i procedura komitetowa. Co się zmieniło pomiędzy dyrektywą a rozporządzeniem TOYS?
1. Zakres stosowania
Podstawowa definicja zabawki umieszczona w 2025/2509 art. 2 pkt 1 pozostaje bardzo podobna -tj. stosuje się do produktów zaprojektowanych lub przeznaczonych, wyłącznie lub nie, do użytku podczas zabawy przez dzieci poniżej 14. roku życia. Jednak rozporządzenie zaostrza kwalifikacje wskazując, że zabawką pozostaje produkt, dla którego rodzic lub opiekun może rozsądnie założyć, na podstawie funkcji, wymiarów i charakterystyki, że produkt jest przeznaczony do zabawy. Wyłączenia z zakresu zostały doprecyzowane i umieszczone w Załączniku I, czyli tak sama jak w dyrektywie.
2. Zasadnicze wymagania bezpieczeństwa
Zasadnicze wymogi bezpieczeństwa określone w rozporządzeniu w art. 5 pozostają tożsame z podanymi w dyrektywie w art. 10. Szczegóły wymagań zasadniczych podobnie jak poprzedni zebrano w Załączniku II.
3. Ocena bezpieczeństwa
Tutaj następuje jedna z najważniejszych zmian z punktu widzenia Product Compliance, ponieważ w ocenie bezpieczeństwa wg. art. 25 należy uwzględnić nie tylko zagrożenia chemiczne, fizyczne, mechaniczne, elektryczne, związane z palnością, higieną i radioaktywnością oraz ewentualne narażenie na takie zagrożenia, z uwzględnieniem wymagań określonych w rozporządzeniu REACH. A także wymagania wynikające z uwzględnieniem rozporządzeń AI Act 2024/1689, CRA2024/2847 oraz RED 2014/53/EU, czyli w odniesieniu do zagrożeń wynikających z urządzeń cyfrowych. Co zostało w ten sposób dodatkowy podkreślone, jako że każdy produkt znajdujący się w ww. zakresie automatycznie wymaga oceny zgodności według obowiązujących regulacji.
Odnośnie bezpieczeństwa chemicznego, ocena bezpieczeństwa nie tylko ma dotyczyć wg. podejścia substance-by-substance jak to miało miejsce w uchylanej dyrektywie. Rozporządzenie wprowadza podejście wymagające oceny zagrożeń związanych z łącznym narażeniem na działanie różnych substancji chemicznych występujących w zabawce -tj. cumulative exposure assessment. Więc nie wystarczy analiza substancji z których składa się zabawka na podstawie danych od poddostawców. Trzeba wykonać analizę zagrożeń związanych z łącznym narażeniem na działanie różnych substancji i mieszanin chemicznych występujących w zabawce.
4. Dokumentacja techniczna
Natomiast najważniejsza zmiana dyrektywa versus rozporządzenie dotyczy zapisu, że ocena bezpieczeństwa musi w szczególności być aktualizowana każdorazowo, gdy pojawiają się dodatkowe istotne informacje. Co stawia jako wymaganie ciągłe rozwijanie i uzupełnianie dokumentacji technicznej z oceny zgodności produktu – patrz: art. 25, pkt 2, lit. d). Ponadto producent ma przygotować paszport produktu DPP (ang. Digital Product Passport), co zostało opisane w Rozdziale V oraz Załączniku VI. Przy czym tutaj należy zaznaczyć, że na dzisiaj (tj. listopad 2026 r.) obowiązek przygotowanie paszporty dla zabawek wg. 2025/2509 jeszcze nie ma aktu wykonawczego, więc de facto nie obowiązuje. Docelowo cyfrowy paszport ma zawierać te same elementy co deklaracja zgodności i może ją zastępować dla produktów wg. wymagań RED 2014/53/UE, EMC 2014/30/UE, LVD 2014/35/UE, RoHS 2011/65/UE, CRA 2024/2847 oraz AI Act 2024/1689.
Wymagania wobec dokumentacji dla użytkownika pozostają bez większych zmian, poza tymi, które wdrożyło rozporządzenie GPSR 2023/988, tj. dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. DPP może dodatkowo zawierać informacje na temat bezpieczeństwa i instrukcje. Jednak nie należy interpretować tego wymagania rozporządzenia 2025/2509 jako pozwalającego zastąpić papierową instrukcję przez cyfrowy paszport. Instrukcja użytkowania powinna być przygotowana i dostarczona wraz z produktem zgodnie z art. 7 pkt. 7 TOYSR.
5. Ostrzeżenia
Podobnie jak to miało w dyrektywie 2009/48/WE w art. 11 i załączniku V ustanowione były obowiązkowe ostrzeżenia, które powinny być umieszczone w instrukcji i na produkcie dla poszczególnych grup produktów. Tak i obecnie w rozporządzeniu 2025/2509 w art. 6 i załączniku III ustanowiono listę ostrzeżeń, które powinny być widoczne dla konsumenta przed dokonaniem zakupu, więc także na opakowaniu oraz z opisie produkt w przypadku sprzedaży na odległość. Dla zabawek ruchowych TOYSR wymaga informacji dotyczących okresowych kontroli i konserwacji, prawidłowego montażu oraz odpowiedniej powierzchni do ustawienia zabawki. Zaś dla zabawek chemicznych instrukcja ma dodatkowo zawierać informacje o charakterze zagrożeń substancjami, środki ostrożności, informacje dotyczące pierwszej pomocy przy poważnych wypadkach, ograniczenie wieku.
Jak widać rozporządzenie TOYSR 2025/2509 wprowadza istotne zmiany, które objąć wymaganiami nie tylko klasyczne zabawki, ale także nowoczesne elektroniczne i cyfrowe zabawki uwzględniając ryzyka wynikające w coraz częściej stosowanych urządzeń radiowych oraz zagrożenia dotyczące cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji. Jednocześnie rozporządzenie TOYSR stawia nowe wymagania odnośnie dokumentacji technicznej i zapowiada wprowadzenie cyfrowego paszportu także dla zabawek, co zgodnie z art. 19 ust/ 5-6 wprowadza możliwość konsolidacji obowiązków związanych z deklaracjami zgodności w jednym cyfrowym paszporcie produktu.
Autor: Piotr R. Gajos
Senior Product Compliance Engineer
OSTRZEŻENIE! Artykuł został napisany przez człowieka z dysleksją i z dużą dawką wiedzy i doświadczenia technicznego. Sztuczna inteligencja była angażowana wyłącznie do przygotowania obrazka w nagłówku …z którego i tak nie jestem zadowolony.
Źródła:
1. Komisja Europejska, Blue Guide 2022.
2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/48/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa zabawek.
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2509 z dnia 26 listopada 2025 r. w sprawie bezpieczeństwa zabawek oraz uchylające dyrektywę 2009/48/WE.
4. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/53/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących udostępniania na rynku urządzeń radiowych i uchylająca dyrektywę 1999/5/WE.
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2847 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie horyzontalnych wymagań w zakresie cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do produktów z elementami cyfrowymi oraz w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013 i (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2020/1828.
6. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji).